تفسیر سیاسی هفته
بازتاب عقب نشینی اقتصادی دولت ایران

در اوج بحران اقتصادی در ایران و جهان، تصمیم خود را برای برقراری سیستم مالیاتی ارزش افزوده معلق گذاشتند و اعلام کردند که به مدت دو ماه قصد دارند همه جوانب اقتصادی و بازرگانی و اجتماعی آن را بررسی کنند و مسؤولان امور مالیاتی سوگند خوردند که پس از دو ماه این شیوه مالیاتی دوباره به جریان گذاشته خواهد شد – زیرا بی آن، اقتصاد بحران زده ایران از آشفتگی و پریشانی کنونی آن رهائی نخواهد یافت.
نابخردانه، از بحران اقتصادی در دنیا ابراز خرسندی کردند و آن را نشان فروپاشی ایالات متحده دانستند و حتی ادعا کردند که این یک "کیفر الهی" است که چون رهبران آمریکا زندیقی و مرتد و کافر شده اند، پروردگار به مجازات آنها پرداخته است. غافل از آن که شتر بحران پای خانه حکومت ایران نیزنشسته است، همان گونه که همه کشورهای جهان از شرق و غرب را دربرگرفته است و حکومت ایران هر اندازه هم که دارای یک شیوه اقتصادی عقب مانده و دولتی است و تحت حمایت بیدریغ مالی حکومت قرار دارد و به هیچ کس هم نباید حساب پس بدهد، ولی از رویدادهای بین المللی بی تاثیر نیست و نمی تواند آن را نادیده بگیرد.
 ابراز خرسندی سران حکومت ایران از بحران اقتصادی در ایالات متحده و بازتاب آن بر اوضاع اقتصادی اروپا و روسیه و کشورهای خاوردور و منطقه خاورمیانه و در واقع سراسر جهان، نشان از بی خردی آنانی دارد که سکان هدایت کشتی طوفان زده ایران را در آبهای پرتلاطم اقتصاد و سیاست دنیا به عهده دارند.
این واکنش نشان می دهد که سران حکومت ایران هیچگاه هیچ تصمیمی را پس از سنجیدن همه جوانب و نمودار سود و زیان آن اتخاذ نکرده اند - هرگز با کارشناسان و واردان امور به رایزنی ننشسته اند-  که این شیوه تصمیم گیری ممکن است ایران را به یک فاجعه بزرگ بکشاند.
در اوج این بحران اقتصادی، محمود احمدی نژاد که از وقوع آن ابراز خرسندی عمیق کرده بود، یکبار دیگر اعلام داشت  که طرفدارانش باید چمدانهای خود را ببندند و رهسپار رهبری کل جهان گردند - زیرا فرصتی که در انتظارش بودند فرا رسیده است.
شیوه مالیات ارزش افزوده  Value Added Tax)و یا به اختصار VAT) یکی ازساده ترین و آسان ترین شیوه های مالیاتی است که در سالهای اخیر در بسیاری از کشورها و از جمله اسرائیل رواج یافته است.
با بالا یا پائین بردن درصد مالیات ارزش افزوده، در کوتاه ترین مدت می توان درآمد مالیاتی دولت را پائین یا بالا برد و آن را با نیازهای متغییر بودجه تطبیق داد.
حکومت ایران که اقتصاد عقب مانده ای دارد، کوشید در این مورد با احتیاط عمل کند. در حالی که مالیات ارزش افزوده در اسرائیل 5ر15 درصد است و در برخی کشورهای اروپائی حتی به 20 درصد نزدیک می شود، ولی در ایران با سه درصد آغاز کردند- به این امید که درآینده و به تدریج بتوانند آن را بالا برند. ولی آنانی که این تصمیم را گرفتند و قصدشان آن بود که اقتصاد بیمار ایران را یک گام به درمان نزدیک کنند، از اقتصاد و سیاست و علوم اجتماعی چیزی درک نکرده اند و تصمیم خود را در بدترین شرائط اتخاذ کردند که پس از اعتصابهای شماری از کسبه و بازاریان، با شرمندگی ناچار به عقب نشینی شدند.
از نظر اقتصادی، مشاوران احمدی نژاد و شخص وی فراموش کردند در ظرف سه سال و اندی که از فعالیت دولت او می گذرد افزایش نرخها در ایران و تورم مالی به اوج رسیده و با دوران جنگ هشت ساله با عراق برابری می کند و در چنین شرائطی برقرار کردن یک مالیات تازه، حتی اگر سه درصد هم باشد، ممکن است پیامدهای فاجعه باری به دنبال آورد.
بنا بر آمار بانک مرکزی، افزایش بهای مایحتاج عمومی در یک سال اخیر در نواحی شهرنشین ایران به 30 درصد رسیده است. مالیات سه درصدی ارزش افزوده ممکن است آن را چندین درصد دیگر افزایش دهد.
از نظر اجتماعی، مشاوران احمدی نژاد از یاد بردند که فساد و رشوه خواری در حکومت ایران به اوج رسیده و در جامعه ای که حتی نمایندگان مجلس شورای اسلامی علنا از معاملات خارجی "رانت یا پورسانت" می گیرند، به کار انداختن شیوه مالیات ارزش افزوده، راه را برای سوءاستفاده های کلان مالی خواهد گشود.
تنها یک سیستم منظم و پیشرفته مالیاتی که از اعتماد و همکاری همگان برخوردار باشد می تواند شیوه مالیات ارزش افزوده را به صورت سالم امکان پذیر سازد و چنین شرائطی از نظر اجتماعی در ایران وجود ندارد.
از نظر اقتصادی بین المللی، دنیا هم اکنون در بدترین شرائط به سر می برد: نه تنها با افزایش سرسام آور بهای نفت و رسیدن آن به بشکه ای 120 دلار اقتصاد جهان به تکان درآمد و بهای کالاهای وارداتی ایران به میزان سرسام آوری بالا رفت، بلکه با روبرو شدن ایالات متحده با آشفتگی اقتصادی که از مشکل وام های رهنی خانه ها آغاز شد، اقتصاد دنیا به هم خورده و به زودی امواج این تسونامی به سواحل ایران نیز خواهد رسید- و در واقع هفته هاست که نخستین امواج آن رسیده و در هفته ها و ماههای آینده پیامدهای آن بیش و بیشتر احساس خواهد شد. در چنین شرائطی معمول کردن یک مالیات جدید در ایران، می تواند پیامدهای فاجعه بار داشته باشد و حتی به صورت جرقه ای برای انفجار آتش خشم مردم علیه رژیم درآید.
وانگهی، اکنون مدتی است که دولت احمدی نژاد برای حذف یارانه ها می کوشد. پرداخت یارانه به مایحتاج عمومی به هدف پائین نگاهداشتن بهای نان و گوشت و برنج و روغن و چای، کمر دولت را شکسته است.
این واقعیت که حکومت ناچار است 40 درصد از بنزین مصرفی را از خارج خریداری کند و بابت آن میلیاردها دلار سوبسید بپردازد مشکل آزار دهنده ای است که دست و پای حکومت را بسته است.
کاهش مبلغ یارانه، همراه با برقراری مالیات ارزش افزوده، برای اقتصاد حکومت و در مورد بهای کالاهای اساسی مورد نیاز مردم می تواند پیامدهای مرگبار داشته باشد.
گفتیم که تصمیم دولت ایران برای برقراری مالیات ارزش افزوده، از نابخردی سران رژیم در مورد مسائل جهانی و موقعیت بین المللی ایران نیز حکایت دارد- زیرا این کار را در شرائطی در پیش گرفته اند که حکومت ایران با تحریمهای اقتصادی جهانی روبرو می باشد و قطعنامه چهارم نیز تصویب شده و گرچه محمود احمدی نژاد همچنان نابخردانه ادعا می کند که قضیه خاتمه یافته و پرونده بسته شده است، ولی همگان می دانند که به زودی تحریمهای گسترده تری در راه است که وضع اقتصادی رژیم ایران را چند مرحله بدتر و بحرانی تر خواهد کرد. چگونه در چنین شرائطی می آیند و مالیات جدیدی را بر مردم تحمیل می کنند- که در واقع راه را برای سوءاستفاده های کلان مادی و پر کردن جیب از ما بهتران رژیم می گشاید؟
در حالی که بانکهای جهانی ابعاد همکاری با حکومت ایران را محدودتر می کنند و شرکت های خارجی از فروش محصول به ایران و یا خرید کالا از آن کشور خودداری می ورزند، در شرائطی که حکومت ایران ناچار است برخی کالاهای وارداتی را با پرداخت بیش از 20 درصد حق دلالی، از طریق غیرمستقیم وارد کند، چگونه آنها به فکر می افتند که مالیات دیگری برگرده مردم تحمیل کنند؟
در شرائطی که درآمد ایران از فروش نفت به بالاترین حد ممکن رسیده و به صد میلیارد دلار نزدیک شده، آنان چه حقی دارند و چه نیازی دارند مالیاتی برقرار کنند که بار سنگین آن بر دوش مصرف کننده، یعنی بر دوش مردم عادی و اقشار آسیب پذیر قرار خواهد گرفت؟
آن صد میلیارد دلار درآمد نفت را چکار کردند؟
چه مقدار آن را به عنوان پورسانت به حسابهای شخصی خود در بانکهای خارجی فرستادند؟
چه مقدار آن را برای ادامه برنامه های اتمی به هدف تولید بمب هسته ای اختصاص دادند؟
چه قدر از آن را برای خرید جنگ افزار و تولید موشکهائی که از اروپا گذشته و به آمریکا هم برسند کنارگذاشته اند؟
چه مقدار از این درآمد کلان را برای حزب الله لبنان فرستاده و می فرستند؟
برای گروه تروریستی حماس؟
برای سازمان جهاد اسلامی آزادی فلسطین و برای گروههای فتنه گر و آشوب طلب به ظاهر اسلامی در کشورهای جهان و از جمله عراق و افغانستان؟
چه مبلغی از آن را به سوریه حاتم بخشی کرده اند؟
به ونزوئلا بخشیده اند؟
به بولیوی داده اند؟
به پاناما هدیه کرده اند؟
در اختیار دیکتاتوری به نام روبروت موگابه در زیمبابوه گذاشته اند؟
صرف برپائی پالایشگاه در مالزی و اندونزی می کنند؟
همه این پولها را این چنین برباد می دهند و بعد می خواهند از پوشاک مردم ایران سه درصد مالیات بیشتر بگیرند؟  درصدی که بی تردید اگر آسان بدستشان آید، اشتهایشان را تحریک خواهد کرد و به ده درصد و پانزده درصد هم خواهد رسید؟ و مردم از خوراک خود به دولت مالیات بدهند؟ و از هر چیز دیگری که می خرند و یا مصرف می کنند؟
مگر کشور ایران فقیر است که به فکر این مالیات جدید افتاده اند؟
مگر احمدی نژاد قول نداده بود که درآمد فروش نفت ایران را به سر سفره مردم می آورد؟
به سر سفره مردم که نیاورد، هیچ، اکنون می خواهد از همین سفره، از نان و گوشت و شیر و برنج و روغن و چای و شکر مردم هم سه درصد مالیات بگیرد؟
خودشان احساس کردند که این اقدام نابخردانه ممکن است پایه های حکومتشان را لرزان کند و شمارش معکوسی که احمدی نژاد در مورد کشورهای دیگر وعده داده بود پاگیر خودشان بشود.
عقب نشینی کردند، به تعویق انداختند و ثابت شد که مردم ایران اگر بخواهند و اگر اراده کنند، می توانند خواسته های خود را به قبولانند. باید متحد شوند و دست به دست یکدیگر بدهند. این بزرگترین درس آن بحران است. 

نوشته: منشه امیر
اورشلیم: 11ر10ر2008
برگرفته از: رادیو اسرائیل