برنامه هائی برای کاهش بحران اقتصادی درجهان و
توصیه هائی به اوباما برای گفتگو با حکومت ایران

بیانیه مفصلی که در پایان همایش اقتصادی دو روزه واشنگتن انتشار یافت، گرچه برنامه مشروحی برای رویاروئی با وخیم ترین بحران مالی و پولی جهان ارائه نمی دهد، ولی امیدهای زیادی را بر می انگیزد. در این بیانیه هشت صفحه ای اجرای 47 نوع اقدام و برنامه برای کاهش خطرات ناشی از بحران اقتصادی توصیه شده است که جنبه کلی دارد و هنوز نمی توان پیش بینی کرد که تا چه حد در رفع بحران کارساز خواهد بود.
امروز (یکشنبه 26 آبانماه 1387-16نوامبر2008) اعلام شد که از جمله قرار است کنترل بر سیستم پولی و بانکی جهان شدیدتر شود و برخی کمکهای فوری به کشورهای زیان دیده از بحران اقتصادی اعطا گردد.
رهبران 21 کشور جهان که بیشترین بخش از ثروتها و درآمدهای دنیا را در دست خود دارند، در گفتگوهای دو روزه در واشنگتن، مطالب سودمندی در رابطه با لزوم مبارزه با بحران اقتصادی جهان بیان کردند و وعده های مفیدی در این زمینه سپردند، ولی آگاهان در واشنگتن گفتند که اکثر کشورها ترجیج می دهند بحث درباره تعهدات خود را به همایش دیگری موکول کنند که پس از آغاز دوران ریاست جمهوری باراک اوباما قرار است برگزار شود. گروه مشاوران رئیس جمهوری برگزیده ایالات متحده هنوز برنامه جامعی برای رویاروئی با بحران اقتصادی فزاینده ایالات متحده تدوین نکرده اند.
در همایش مهم و دو روزه واشنگتن، همه سخنرانان تائید کردند که بحران بسیار عمیق است و سراسر جهان را در بر می گیرد و وظیفه همگان است برای برطرف کردن آن به همکاری بپردازند. ولی تصمیم گیری در مورد مجموعه اقداماتی که هر یک از کشورها باید به آن دست بزند، موضوعی است که بررسی و تدوین آن به زمان نیاز دارد.
در جریان این کنفرانس تردیدی برای شرکت کنندگان باقی نماند که امروز چگونه اقتصاد همه کشورها با هم ارتباط دارد و هر اقدامی در یک کشور به عمل آید ممکن است بر اوضاع دیگر کشورها تاثیر گذارد، به ویژه اگر سخن از ایالات متحده باشد که رهبری اقتصادی جهان را در کنار ابرقدرتی در امور نظامی و امنیتی و دفاعی دنیا به دست دارد.
پرزیدنت جورج بوش در سخنان خود در این همایش گفت: «بحران آمریکا یک شبه به وجود نیامده و نمی توان انتظار داشت که یک شبه پایان یابد» و آنگلا مرکل صدراعظم آلمان گفت: «اشتیاق بزرگی وجود دارد که همه کشورهای مسوول به اقداماتی دست بزنند که این گونه بحران ها در آینده تکرار نشود».
رئیس جمهوری ایالات متحده دوباره بر جنبه های مثبت اقتصاد کاپیتالیستی (که دیگر کشورهای جهان به طور فزاینده ای آن را در خانه خود نیز به اجرا می گذارند) تاکید گذاشت و توضیح داد که اگر موافقت کرد که دولت آمریکا 700 میلیارد دلار بودجه برای کمک رسانی به نهادهای مالی و بانک های ایالات متحده اختصاص دهد، به خاطر آن بود که به وی گفته شده بود اگر چنین نکند، مردم آمریکا دچار یک بحران اقتصادی بسیار خطرناک تر از سال 1929 خواهند شد.
نخست وزیر هند مانموهان سینگ در این همایش گفت: نمی توان کشورهای رشد سریع را مسوول بحران اقتصادی کنونی دانست، ولی بی تردید آنها در شمار کشورهای آسیب دیده این بحران هستند.
یکی از پیامدهای همایش واشنگتن، که بی تردید در ماه ها و سال های آینده دنبال خواهد گردید، مطرح شدن این خواسته کشورهای ارشد اروپا می باشد که ایالات متحده سهم بیشتری را در رقم زدن سرنوشت اقتصاد جهانی به آنها محول کند. پیشگام این خواسته پرزیدنت نیکلا سرکوزی بود که گفت دلار نمی تواند در آینده همچنان تنها پول معتبر بین المللی باشد و باید به یورو نیز در این زمینه نقش مهمی اعطا شود.
در تهران اعلام شد که حکومت ایران به عنوان بخشی از تلاش خود برای حفظ ارزش سپرده های نقدی خویش، میلیاردها دلار را به شمش طلا انتقال داده است. ولی کارشناسان اقتصادی می گوید ذخیره کردن طلا یک پس انداز عاقلانه نیست، زیرا وضع این فلز در بازار جهانی در حال نوسان است و طلا نیز نتوانسته در طول سالهای گذشته ارزش سرمایه گذاری در آن را حفظ کند. حکومت ایران همچنین بیم دارد که در صورت گسترش تحریمهای اقتصادی، سپرده های نقدی آن در بانکهای جهانی مصادره شود و ترجیح می دهد طلا ذخیره کند.
در این میان گروه های اقتصادی و مشاوران پرزیدنت برگزیده باراک اوباما به بررسی ها و رایزنی ها خود برای تدوین برنامه ای که بتواند ایالات متحده را از بحران اقتصادی کنونی برهاند ادامه می دهند. ولی آنها هم می گویند که نمی توان انتظار حل سریع این مشکل را داشت. اوباما خود در نطق اعلام پیروزی گفته بود که مشکلات آن قدر عمیق است که شاید یک سال و حتی یک دوره ریاست جمهوری برای حل آن کافی نباشد.
یکی دیگر از گروه های دستیار اوباما در تلاش تنظیم برنامه سیاست خارجی دولت آینده می باشد و به تدوین توصیه هائی در این زمینه مشغول است.
گرچه هویت وزیر خارجه آینده دولت آمریکا ممکن است در تعیین این نوع سیاست ها بسیار موثر باشد، ولی مسائلی وجود دارد که پیش از تصمیم گیری باید مطالعات بیشتری در مورد آنها به عمل آید. سه مساله فوری در سیاست خارجی آمریکا در رابطه با خاورمیانه و جهان، برنامه های اتمی ایران، جنگ در افغانستان و عراق و روند صلح اسرائیل و اعراب است.
در حالی که شایع شده سمت وزیر خارجه آینده ایالات متحده به سناتور هیلاری کلینتون پیشنهاد خواهد شد، و هنوز چنین احتمالی به هیچ وجه قطعی نیست، گروهی از مشاوران دولتهای دموکرات پیشین ایالات متحده پس از انجام بررسی هائی به باراک اوباما توصیه می کنند که از تهدید کردن نسبت به جمهوری اسلامی ایران بپرهیزد و بر این باورند که در حال حاضر رژیم ایران خود را در خطر احساس نمی کند.
عامل تهیه این گزارش سازمانی به نام "شورای ملی ایرانیان آمریکائی" National Iranian American Council است که گفته می شود در داخل ایالات متحده در خدمت حکومت ایران قرار دارد و به عنوان لابی حکومت تهران در واشنگتن عمل می کند و دیپلماتهای باسابقه دمکرات و برخی استادان دانشگاه را برای این منظور به کار گرفته است.
این گزارش که قرار است پس فردا (سه شنبه) به طور کامل انتشار یابد، در حالی عنوان می شود که خود حکومت ایران در روزهای اخیر رشته مانورهای "امنیتی" را در تهران و چندین شهر دیگر به اجرا گذاشته که به گفته خود مسوولان مانور، هدف از آن نشان دادن زور بازو به شهروندان و ترساندن مخالفان رژیم است.
شماری از کسانی که این توصیه را کرده اند عبارتند از: توماس پکرینگ و جیمز دابینز از دیپلماتهای قدیمی آمریکائی، گاری سیک استاد دانشگاه کلمبیا و یکی از دستیاران نزدیک پرزیدنت جیمی کارتر که عملا باعث به روی کار آمدن رژیم اسلامی ایران گردید و 17 تن دیگر از آنانی که خود را کارشناس امور ایران می دانند. در این گزارش از جمله توصیه شده است که دولت پرزیدنت آینده باراک اوباما بدون هیچ پیش شرطی با حکومت ایران به گفتگو بپردازد و همزمان به پژوهشگران و مقامات علمی و دانشگاهی دو کشور امکان دهد تماسهای بیشتری با یکدیگر داشته باشند.

گزارشگر: جهانگیر یعقوبیان - نیویورک